آیا کسی هست قلعه مرند را دریابد؟؟؟

مهندس صابر نصیری/

تاکنون مورخان و کارشناسان زیادی پیرامون قلعه تاریخی مرند که  در بخش “یالدیر” و “آغ زمین” شهر مرند قرار دارد، مطالب فراوان و گوناگونی نوشته اند. محققان، کاوشگران و گردشگران زیادی با حضور در این ساختمان کهن یا به اصطلاح قلعه خاکی نتایج ارزشمندی را در اوراق تاریخ مکتوب نموده و خلاصه اینکه ارزش تاریخی آن بر هیچ کسی پوشیده نیست. چه بسا در بسیاری اوقات این مکان نشان تاریخ مرند بوده و نماد ارزشمندی در نشان دادن قدمت و جایگاه تاریخی مرند می باشد. وجود لایه های مختلف تاریخی در ساختمان این مکان خود گویای قدمت زیاد آن است.  آثار سه تمدن در این تپه به چشم می خورد:

۱-   تمدن دوران یخ بندان در عصر حجر در دل دیواره های تپه

۲-   تمدنی قبل از تاریخ در عصر حجر جوان

۳-   تمدنی در زمان برنز که آثارش روی دیواره های تپه موجود است ،

که به اذعان بسیاری از محققان این مکان شاید تنها مکانی است که به صورت یک موزه ی طبیعی آثار سه تمدن را در خود جای داده است.

و ما اینک:

محلی متروکه که با وجود این همه پتانسیل علمی و تاریخی به فراموشی سپرده شده است . محلی علی رغم ثبت شدن در فهرست آثار ملی، در طول سالهای گذشته زخم فراوانی از برخی مدیران و دست اندرکاران و حتی شهروندان بی مسئولیت برداشته است در حالیکه می توانست و می تواند با تبدیل به یک ایستگاه توریستی و تحقیقاتی علاوه بر منبع درآمد بودن افتخاری برای شهر مرند باشد. در چنین مکان تاریخی ارزشمندی، جهت ارتقای وضعیت حفاظت فیزیکی، هیچ اقدامی صورت نگرفته است و  متاسفانه در جریان احداث خیابانی غیر ضروری در محوطه این مکان تخریبات غیر قابل جبرانی حادث شده است که طبق بررسی ها استفاده چندانی هم از این خیابان چند بانده!!! نمی شود. نرده کشی بخشی از منطقه نه تنها هیچ کارایی نداشته بلکه در نمای طبیعی و تاریخی محل خلل ایجاد نموده است. تاسف بار تر اینکه علی رغم ساخت و سازهای غیر مسئولانه در محوطه این مکان در سالیان گذشته، اینک نیز کم کم برخی ساخت و سازها در حال انجام است و سوال این است که آیا چنین اقداماتی بدون مجوز انجام می شوند یا برخی مسئولین دست اندر کار، وجدان خویش را زیر پا گذاشته و مجوز صادر نموده اند؟  در همین مورد یکبار در زمان فرمانداری آقای چمنی با پیگیری های افرادی چون  آقای میر حسین دلدار و دوستانشان بنایی که در این محوطه ساخته شده بود تخریب شده است اما به تازگی دقیقا در کنار همان ساختمان تخریب شده بار دیگر ساختمان دیگری بزرگتر از آن احداث شده است.!

با حضور در محل براحتی می توان ساخت بنا بر روی آثار تاریخی را مشاهده نمود. کجایند دست اندرکاران و مسئولین میراث فرهنگی که موظفند طبق آیین نامه و قانون با چنین اقداماتی برخورد نمایند؟؟ مگر در قانون مجازات اسلامی (کتاب ۵ – تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده) ماده ۵۸۸ چنین نیامده است؟:

هر کس به تمام یا قسمتی از ابنیه، اماکن، محوطه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی- تاریخی یا مذهبی که در فهرست آثار ملی ‌ایران به ثبت رسیده است، یا تزئینات، ملحقات، تأسیسات، اشیا و لوازم و خطوط و نقوش منصوب یا موجود در اماکن مذکور که‌ مستقلاً نیز واجد حیثیت فرهنگی- تاریخی یا مذهبی باشد، خرابی‌ وارد آورد علاوه بر جبران خسارات وارده به حبس از یک الی ده سال محکوم می‌شود.

ماده ۵۶۶: هر کس نسبت به تغییر نحوه‌ی استفاده از ابنیه، اماکن و محوطه‌های مذهبی-فرهنگی و تاریخی که در فهرست آثار ملی ثبت شده‌اند، بر خلاف شئونات اثر و بدون مجوز از سوی سازمان میراث فرهنگی کشور اقدام نماید علاوه بر رفع آثار تخلف و جبران خسارت وارده به حبس از سه ماه تا یکسال محکوم می‌شود.

آیا نمی شود همچون ” نارین قلعه” شهر میبد در یزد، اقدامات مرمتی و بازسازی را در قلعه مرند انجام داد و وضعیت حفاظت فیزیکی را ارتقا بخشید؟؟؟ این دو قلعه از لحاظ قدمت تاریخی و شکل کاهگلی و جنس ساختمان شباهتهای فراوانی دارند اما این کجا و آن کجا!!؟