حقوق شهروندی و مسیولیت اجتماعی

تکرار حوادث تلخ و دردناک در این روزهای شهر مرند در خصوص خودکشی و قطع جای تأمل دارد. اگر بخواهیم از دیدگاه اجتماعی به این موضوع بپردازیم؛ اقدام علنی افراد به خودکشی و ضرب و جرح و قتل در مجامع و اماکن عمومی نه تنها باعث جریحه دار کردن افکار عمومی می‌شود، بلکه از طریق یادگیری مشاهده‌ای فکر خودکشی و قتل برای افرادی که این مناظر را می‌بینند و یا می‌شنوند و به لحاظ روانی از توان کمتری برای تحمل مشکلات و سختیهای زندگی برخوردارند تداعی می کند.

ضرب و جرح و خودکشی نه تنها برای فردی که به این عمل اقدام می‌کند زیانبار است، بلکه برای اجتماع نیز زیان معنوی فراوانی به بار می‌آورد در اجتماعی که اعداد و ارقام چنین حوادثی رو به فزونی است، حیثیت اجتماعی زیر سوال قرار می‌گیرد و می‌توان گفت که آن اجتماع از اعتبار و حیثیت معکوس بهره مند است. در جامعه‌ای که آمار اتفاقات فوق در آن بالا باشد، فرهنگ آن جامعه در نظر افکار عمومی معیوب و ناسالم است و همه می‌پرسند که در این جامعه چه مشکل حادی وجود دارد که تا این اندازه اشخاص به خودکشی و ضرب و جرح و قتل روی می‌آورند.

خودکشی و ضرب و جرح و قتل یک تصمیم شخصی است ولی کنترل و پیشگیری از این پدیده شوم اجتماعی نیازمند جهت‌گیری و همکاری جمعی مردم و مسئولان است.
افزایش میزان تعلق اجتماعی فرد به جامعه- افزایش انسجام و همبستگی بین افراد جامعه – درک متقابل و همکاری مشترک- احساس مفید بودن – رضایت از پیوندهای اجتماعی از جمله عوامل اجتماعی پیشگیری از این معضلات می‌تواند باشد.
دو مولفه نشاط و امید پیش نیاز برای کاهش ناامیدی در جامعه است. دلیل افزایش قتل و ضرب و جرح و خودکشی گسترش خشونت در شهر مظلوم مرند است، خشونت غیررسمی تابع الگوپذیری از شرایط رسمی و قانونی است و خودکشی ارتباط مستقیمی با حجم و بیکاری و فاصله طبقاتی و کمبود درآمد دارد.
بازتاب‌های منفی روانی، امنیتی و اجتماعی قتل و خودکشی و ضرب و جرح در شهر مرند غیرقابل کنترل شده است. کاهش امنیت شخصی و محیطی در فعالیت های اقتصادی به کیفیت زندگی مردمان شهر ها اثر منفی دارد.
هنگامی که میزان قتل و خودکشی افزایش می‌یابد پایین آوردن آن هزینه بیشتر و زمان بیشتری نسبت به حذف عوامل اولیه آن دارد. هر جامعه ای برای بقای خود به مجموعه‌ای از قواعد و مقررات مشخص نیاز دارد؛ به نظر می‌رسد وظیفه مدیران و مسئولین شهری به صورت عامه در پی جویی مولفه‌های مورد بحثی هزینه‌بر است و اساساً شاید دانش و تخصص حتی انگیزه و علاقه لازم در این حوزه را دارا نباشند؛ حداقل می تواند نگاه سیاست‌گذاران شهری هرچه بیشتر مردمی باشد. مداخله نخبگان مردمی در کاهش آسیب ها یه رویکردی پذیرفته شده است.
نقش و کارکرد رسانه‌ها در آشنا کردن خانواده ها با علوم مرتبط در راستای پیشگیری از وقوع جرایم و آسیب های اجتماعی بسیار تأثیرگذار و غیر قابل انکار است.
بر مسئولان شهر و مسولین امور اجتماعی و مسئولان دینی و فرهنگی و هنری لازم است که برای ریشه‌کن کردن این پدیده ها درشهرمرند فکری کنند تا حیات اجتماعی از سلامت لازم بهره مند باشد.
باید مسئولان ارشد امر در این خصوص اقدام کنند و زمینه های امید و نشاط اجتماعی را فارغ از سلایق سیاسی و فردی و حزبی برای جامعه به فراهم سازند.
از مهم ترین و کوتاه مدت ترین راهکار های مقابله با این پدیده شوم اجتماعی می‌تواند:
۱) فراهم نمودن امکانات زندگی و رفاهی و نشاطی
۲) تقویت نهاد قضایی جهت حل مشکلات اخلاقی و ملکی و مالی و همچنین برخورد با اشرار و عدم مسامحه در برخورد ها
۳) درونی کردن ارزش‌های اجتماعی و جمعی
۴)ارتقاء سطح فرهنگ عمومی در موضوع روابط اجتماعی
۵) نگاه ویژه مدیریت شهری به پارامترهای بصری و سمعی و نظری و اصول متوازن توسعه شهری می تواند اصلی‌ترین مولفه های جلوگیری از این پدیده باشد.
۶) مهمتر از موارد فوق، همکاری نهادهای دانشگاهی و شورای اسلامی شهر مرند در بررسی علمی و عملی پارامترهای دخیل میدانی و ارائه راهکارهای اجرایی و علمی برای مردم و نخبگان و مسئولین شهر را می تواند مهترین مولفه ها در پیشگیری از این پدیده شوم باشد.

یادداشت: حمید نیکورای